Elevators in de 2e wereldoorlog
Zonder uitputtend te willen zijn wisten we een klein tipje van de sluier op te lichten over de graanzuigers en elevatoren tijdens de oorlog.
(Foto: 14 mei 1940 Het bombardement op Rotterdam, gezien vanaf de Brielselaan)
Rotterdam
Meerdere elevatoren zijn, “veilig”, weggelegd buiten de stad. Onder andere in een werkhaven langs de Lek, ter hoogte van Lekkerkerk of langs de Hollandse IJssel ter hoogte van Ouderkerk. De achterliggende gedacht was om de elevatoren te onttrekken aan het overslagpotentieel in de haven en zo de bezetter dwars te zitten en de elevatoren buiten het strijdtoneel te houden. Dat laatste is mislukt. Opgetekend uit de mond van hen die toen kinderen waren:
(Foto: elevatoren in 1944 in Lekkerkerk)
“Onze veter lag in die werkhaven gemeerd waar wij een naar omstandigheden rustig leven hadden, totdat er door geallieerde vliegeniers een waar spervuur op de werkhaven werd losgelaten. Ons vader commandeerde ons op de grond in de woning te gaan liggen. Even later doorboorden de kogels de koekoek en dek boven ons hoofd en sloegen de kogels in in de houten vloer tussen mij en m’n zusje in. Wonder boven wonder raakte geen van ons gewond maar de veter leek wel een zeef” Terug geredeneerd zou het kunnen zijn dat de (uit Duitsland terugkerende) vliegeniers hun boordwapens voornamelijk hadden gericht op het scheepswerfje, even verderop, waar een Duits binnenvaartschip op de helling lag. Wie weet waren de veters ‘collateral damage’.
Een tweede verhaal wat ons bereikte vertelt over het bijzondere geluk van een ander gezin, op een ander moment, op dezelfde plaats. Het gezin was op zondag bijtijds van boord om naar de kerk te gaan. Bij terugkeer aan boord bleek hun veter doelwit te zijn geweest van een forse aanval. Veel materiele schade maar gelukkig dus geen slachtoffers.
Antwerpen
Daarvan hebben we minder feiten kunnen opvissen. Wel gedeeld is met ons is dat de graanzuigers kennelijk een dankbaar object waren om op te schieten (ongeacht door welke partij) en dat er eenmaal sprake van vrede was en het proces van schadevergoeding op gang kwam er niet alleen oorlogsschade maar ook veel achterstallig onderhoud voor rekening van Duitsland is gebracht.
Stichting Rotterdamse Graanelevator 2026