Gaat elevator 19 vreemd?

 

Vreemd? Hoe bedoel ie?

Nou, wat doet een elevator in Franeker!

Simpel, gewoon verder lezen.

 

Waar velen aannemen dat het gebruik van elevators een puur Rotterdams verhaal is, die vergissen zich. Elevators zijn in vele Europese havens ingezet. Hier en nu concentreren wij ons op de situatie in Rotterdam en Antwerpen.

 

De reden?

Elevator 19 is gebouwd in 1926 in opdracht van het Havenbedrijf Stad Antwerpen en heeft dienst gedaan tot in april 1984. Werd in een hoekje van de haven gemeerd in afwachting van, vermoedelijk, sloop.

Die sloper meldt zich in 1985 bij het college van Schout en Schepenen met een verzoek tot aankoop. De Stichting Technische Restauraties Rijnmond (STERR) heeft de laatste stoomelevator (GEM 4) verworven van de Graan Elevator Maatschappij (GEM) en wil met deze restaureren met inzet van ‘alternatieve arbeid’

Om aan reservedelen te komen koopt zij de Antwerpse zuiger.

Eind april 1985 verhuist de “19 “ naar Rotterdam.

Door uiteenlopende organisatorische problemen is de rol van de STERR snel uitgespeeld en neemt het dan opgerichte Maritiem Buitenmuseum het eigendom over. Snel wordt duidelijk dat de “19” in betere staat verkeert dan de “4”. Besloten wordt de rollen om te draaien. De “4 “ wordt leverancier van ‘wisselstukken’ voor de “19”. De restanten gaan voor oud-ijzer de museumhaven uit.

 

Het beheer van de “19”komt in 1987 in handen van de Stichting Rotterdamse Graanelevator (SRG) en duurt tot op vandaag voort.

De vrijwilligers van de SRG hebben de “19”, na een grote werfbeurt in 1988 [Verolme Drydocks], grondig gerestaureerd met de toen beschikbare middelen.

Een van de hoogtepunten in de restauratie werd bereikt in voorjaar ’92 toen na veel geploeter en gesleutel de stoomketel werd goedgekeurd voor de komende 25 jaar.

Daarmee kwamen hoofdstoommachine, stoomlieren en de stoompompen terug in bedrijf.

 

Vanaf 2015 ontwikkelt zich een innige samenwerking tussen het Maritiem Museum Rotterdam en het Museum aan de Stroom (Antwerpen) gericht op het gezamenlijk exploiteren en exposeren van de graanzuiger. Door de zuiger wisselend in Antwerpen en in Rotterdam te doen zijn en open te stellen voor publiek wordt een groter publiek bediend. Krijgt Antwerpen haar ‘haventuig’ regelmatig terug in beheer en krijgt de Vlaamse graanoverslag die aandacht die ze verdient. Ook kunnen Vlaamse vrijwilligers worden betrokken en opgeleid tot ‘vaste’ Vlaamse bemanning.

De samenwerking eenmaal op gang leidt tot het verkrijgen van de status van ‘geregistreerd Vlaams erfgoed’ en later die van ‘opengesteld erfgoed’ Deze status levert niet alleen verplichtingen op (regelmatig in Vlaams water zijn) maar ook financiering voor een op te stellen ‘beheersplan’.

Dit plan omvat zo’n beetje alles wat er voor de komende jaren kan worden voorzien en vastgelegd.

 

Drieëndertig jaar na de start wordt het hierdoor mogelijk STADSGRAANZUIGER 19 ingrijpend te restaureren.

De restauratie gaat uitgevoerd worden bij scheepswerf Talsma in Franeker. Woensdag 12 mei 2021   

zal de “19” versleept worden naar het Hoge Noorden.

 

Stadsgraanzuiger No. 19, zoals de officiële naam luidt, is , wereldwijd, de enig resterende in zijn soort. Onder stoom en bedrijfgereed.

 

Om dit unieke object te kunnen blijven bemannen zoeken wij bemanningsleden.